Je zit op de havo en je wilt naar de universiteit. De bekende route is via het hbo: eerst je propedeuse halen, dan overstappen. Die route bestaat nog, maar hij is smaller geworden dan veel mensen denken.
De propedeuse is geen garantie meer
Vroeger gaf een hbo-propedeuse je automatisch toegang tot een universitaire bachelor. Dat is niet meer zo. Universiteiten mogen extra eisen stellen, en ze doen dat ook.
Meestal komt het hierop neer: je moet laten zien dat je bepaalde vakken op vwo-niveau aankunt. Wiskunde en Engels zijn de twee die het vaakst terugkomen, bij bètastudies vaak ook natuurkunde, scheikunde of biologie. Dat noemen ze een deficiëntie wegwerken, en het kost tijd naast je hbo-jaar.
Hoe je een deficiëntie wegwerkt
Er zijn twee manieren.
De eerste is het vwo-staatsexamen in het vak dat je mist. Haal je dat, dan krijg je een deelcertificaat, en dat is overal geldig.
De tweede is een toets bij een van de bureaus die daarvoor bestaan. Je krijgt dan geen deelcertificaat maar een verklaring dat je het niveau aankunt. Drie namen kom je steeds tegen:
- De James Boswell-examens van Boswell-Bèta
- De toetsen van het Korteweg-de Vries Instituut, onderdeel van de Universiteit van Amsterdam
- De voortentamens van de CCVX, gemaakt door samenwerkende universiteiten
Let op: niet elk bureau wordt door elke opleiding geaccepteerd. Kijk eerst wat jouw opleiding erkent, en schrijf je pas daarna in voor een toets. Voor Engels maak je vaker een toets van de universiteit zelf, of je levert een TOEFL- of IELTS-score in.
Het verschilt per opleiding en per universiteit
Er is geen landelijke regel waar je op kunt varen. Bij de ene opleiding kom je met een hbo-propedeuse gewoon binnen, bij de andere gelden naast de deficiënties nog extra eisen, zoals een minimaal cijfergemiddelde.
Sommige universiteiten hebben een overzichtspagina met de toelatingseisen voor hbo'ers per opleiding. Bij de rest vind je de eisen op de pagina van de opleiding zelf. Zoek dit op voordat je aan je hbo-jaar begint, niet in mei daarna.
Het alternatief dat vaak beter uitpakt
Er is nog een route: haal je hbo-diploma af, en doe daarna een universitaire master. Via een schakelprogramma laat je zien dat je het masterniveau aankunt. Sommige universiteiten raden die weg zelfs actief aan boven de overstap na de propedeuse.
Het nadeel is dat niet elke master een schakelprogramma heeft. Zoek dus vroeg uit of de master die je wilt er een aanbiedt.
Waar het op neerkomt
Wil je echt naar de universiteit en zit je nog op de middelbare school, dan is vwo doen na de havo vaak de eenvoudigste route. Het duurt een jaar langer, en dat jaar win je later terug in gedoe dat je niet hebt.
Zit je al op het hbo, dan is er niets verloren. Er zijn twee wegen omhoog, en allebei werken ze. Zoek alleen op tijd uit welke eisen jouw opleiding stelt, want daar zit het werk, niet in de overstap zelf.